Home>>ဆောင်းပါး>>အိန္ဒိယမှာ လူသတ်ဆူပူသောင်းကျန်းမှုတွေဖြစ်ပွားစေတဲ့WhatsApp
ဆောင်းပါးနိုင်ငံတကာ

အိန္ဒိယမှာ လူသတ်ဆူပူသောင်းကျန်းမှုတွေဖြစ်ပွားစေတဲ့WhatsApp

ဗင်ဒူဂူဝဲ(လ)၊ ဆူဟာစီနီရာ့(ဂျ)နဲ့ပရီယာဒါရှီနီ ရာဗီချန်ဒရန် (Vindu Goel, Suhasini Raj and Priyadarshini Ravichandran) သည် The New York Times သတင်းစာ အတွက်ရေးသားထားသည်ကို ဆီလျော်အောင် မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

၂၀၁၈ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်၁၈။

အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ WhatsAppပေါ်ကနေပျံ့နှံ့လာတဲ့ ကလေးပြန်ပေးသမားတွေအကြောင်း ကောလဟာလသတင်းမှားတွေဟာ ဧပြီလကစပြီး အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေနှစ်ဒါဇင်သေကြေပျက်စီးရတဲ့ကြောက်စရာအုပ်စုလိုက်ဆူပူသောင်းကျန်းမှုတွေကိုလှုံ့ဆော်ပေးခဲ့ပါတယ်။
ပထမဆုံးအသတ်ခံခဲ့ရသူတစ်ဦးကတော့ ရပ်(ခ)မာနီအမည်ရှိ အသက်(၆၅)နှစ်အရွယ်အမျိုးသမီးကြီးတစ်ယောက်ပါ။
မေလထဲမှာသူမနဲ့မိသားစုဝင်လေးယောက်ဟာတမီ(လ)နာဒူးပြည်နယ်တောင်ပိုင်းက ဘုရားကျောင်းတခုကို ကားမောင်းသွားနေကြတယ်။ ဒီလမ်းပေါ်ကလူတစ်အုပ်ဟာ သူတို့ကို “ကလေးပြန်ပေးသမား” အဖြစ်အထင်လွဲမှားပြီးတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတယ်။
ကျွန်တော်တို့ဟာ WhatsApp နဲ့ဒေသအာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့လပေါင်းများစွာ အိန္ဒိယနိုင်ငံတနံတလျားမှာ ပျံ့နှံ့လည်ပတ်ခဲ့တဲ့ သတင်းစကားအမှားတွေကို ထိန်းချုပ်ဖို့ကြိုးစားခဲ့ကြတာကို တွေ့မြင်ရဖို့ ရပ်(ခ) မာနီအတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ကျေးရွာလေးကိုသွားခဲ့ကြတယ်။
ဖေ့(စ) ဘုတ်ကပိုင်ဆိုင်တဲ့ဝှပ်(စ) အက်(ပ) ဟာအိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံတည်းမှာတင် အသုံးပြုသူဘီလျံလေးပုံတပုံရှိတယ်။ ဒီအက်(ပ) ပေါ်က သတင်းစကားအမှားတချို့က ပြန်ပေးဂိုဏ်းတွေဟာ ကလေးတွေကို လှည့်ပတ်ချောင်းနေကြတယ်လို့ဖော်ပြကြတယ်။ တခြားသတင်းမှားတွေမှာဆိုကလေးတွေကို ဝိုင်းဖမ်းဆွဲယူနေတဲ့လူတွေကိုပြထားတဲ့ဗီဒီယိုတွေပါဝင်တယ်။
ဒီဗီဒီယိုကလစ်ဟာပျံ့နှံ့သွားပါတယ်။ အဲ့ဒါကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှာ အများပြည်သူထံထုတ်ပြန်ကြေညာချက်ရဲ့တစိတ်တပိုင်းအနေနဲ့ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပေမဲ့ တကယ့်ပြန်ပေးဆွဲမှုတခုနဲ့တူအောင် ပြန်တည်းဖြတ်ထားပါတယ်။ ဒီဗီဒီယိုကို ဘယ်သူအပြောင်းအလဲလုပ်ခဲ့သလဲဆိုတာ အာဏာပိုင်တွေမသိကြပါဘူး။
သတင်းအချက်အလက်အလွဲအမှားဟာ မကြာသေးမှီနှစ်များအတွင်းဆိုရှယ်မီဒီယာကိုလွှမ်းမိုးနေရာယူခဲ့ပြီးဘရာဇီးကနေသီရိလင်္ကာအထိအကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ပွားအောင်လှုံ့ဆော်နေခဲ့တယ်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာဒီသတင်းစကားဟာနေရာအနှံ့အပြားအကြောက်တရားတခုကိုမွေးဖွားပေးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့အန္တရာယ်ဟာကလေးဆီကိုလာနေပြီဆိုတာပါ။ ဒါ့အပြင်ပညာသိပ်မတတ်ကြတဲ့အိန္ဒိယသားသန်းပေါင်းများစွာဟာ အွန်လိုင်းပေါ်ကိုပထမဥ◌ီးဆုံးရောက်လာကြတာမို့သူတို့ဖုန်းတွေပေါ်မှာတွေ့တဲ့အရာကို လူအများအပြားကယုံလွယ်ကြပါတယ်။
ရပ်(ခ)မာနီရဲ့ ခဲအိုဗင်ကာတီဆန်ဟာ သူမနဲ့အတူကားထဲမှာရှိနေပြီးအရိုက်ခံရတဲ့အချိန်မှာဒဏ်ရာအနာတရဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ဒီတိုက်မှုကိုသူကကျွန်တော်တို့ကိုပြောပြခဲ့တာပါ။
ဘုရားကျောင်းနားကိုသူတို့ရောက်တော့လမ်းညွှန်ပြသမှုတောင်းခံဖို့သူတို့မိသားစုဟာကားကိုရပ်လိုက်ကြတယ်။အဲ့ဒီအနားကအဖွားကြီးတစ်ယောက်ဟာသူတို့အပေါ် သံသယတွေဝင်လာပြီးလှမ်းခေါ်လိုက်ကာမှာအဲ့ဒီသားကအလန့်တကြားတွေဖြစ်အောင်လုပ်ခဲ့တယ်။
သူတို့မိသားစုဟာကြောက်ရွံ့ထိန့်လန့်လာပြီးနောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ဖို့ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ သူတို့ဟာ နောက်တရွာကို ရောက်သွားတော့ လူအုပ်တအုပ်က သူတို့ကိုစောင့်နေကြတယ်။

အဲဒီလူအုပ်ဟာအဝတ်အစားဗလာကျင်းနေပြီးသူတို့ကို သံဒုတ်တွေ၊ သစ်သားချောင်းတွေ၊ လက်တွေ၊ ခြေထောက်တွေနဲ့ကန်ကျောက်ရိုက်နှက်ကြတယ်။ အဲဒီတိုက်ခိုက်မှုဗီဒီယိုခွေတွေဟာ အွန်လိုင်းမှာအနှံ့အပြားပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်။
အဲလိုတိုက်ခိုက်ခံရပြီးတဲ့အခါ ရပ်(ခ) မာနီဟာ ခြေလက်တွေကျိုးကြေပြီး အသက်ကင်းမဲ့သွားတော့တာပါပဲ။ တခြားလူတွေကိုလည်းအသေသတ်ခဲ့တာပါပဲ။သွေးချင်းချင်းနီးနေတဲ့သူတို့ကားဟာဖျက်ဆီးချေမွခံလိုက်ရပြီးသူတို့ပိုင်ပစ္စည်းတွေကတော့အခိုးခံလိုက်ရပါတယ်။
ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာအဲဒီနေရာတွေမှာ တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ခင်သီတင်းပတ်ပေါင်းများစွာ လှည့်လည်သွားလာခဲ့ပြီးဒီပြန်ပေးဆွဲ ကောလဟာလသတင်းမှားတွေကို မယုံဖို့လူတွေကိုသတိပေးခဲ့ကြတယ်လို့ အဲဒီဒေသရဲ့ ထိပ်တန်းအစိုးရအရာရှိကပြောတယ်။ဒါပေမဲ့သူတို့ဟာဝှပ်(စ) အက်(ပ) ကိုတော့မပြိုင်နိုင်ကြပါဘူး။”ကျွန်တော်တို့ကမပြိုင်နိုင်ခဲ့ပါဘူးဗျာ” လို့သူကဆိုပါတယ်။
ဝှပ်(စ) အက်(ပ) ရဲ့ ဒီဇိုင်းဟာ မမှန်သတင်းဖြန့်ဖို့ရာလွယ်ကူစေပါတယ်။ သတင်းစကားအများအပြားဟာ အုပ်စုတွေအတွင်းမှာ မျှဝေခံခဲ့ရပြီးဒီသတင်းတွေကိုတခြားလူတွေဆီ ဆက်ဖြန့်လိုက်တဲ့အခါမတော့မူရင်းသတင်းကိုညွှန်ပြတာမရှိတော့ပါဘူး။ ဒီပြန်ပေးဆွဲသတိပေးချက်တွေဟာ မကြာခဏဆိုသလို မိတ်ဆွေတွေနဲ့မိသားစုဆီကနေပေါ်လာကြတာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီသတ်ဖြတ်မှုတွေကြောင့်တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့ရပါတယ်လို့ဝှပ်(စ) အက်(ပ)ကပြောရှာပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်မှာဝှပ်(စ) အက်(ပ) ဟာဆက်ဖြန့်လိုက်တဲ့သတင်းစကားအားလုံးကိုအညွှန်းစာတွေစတပ်ပါတော့တယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီလုပ်ကြံသတင်းတွေနဲ့ပတ်သတ်လို့ပညာပေးဖို့သတင်းစာမှာကြော်ငြာတွေလည်းထည့်ခဲ့ပြီးရဲတပ်ဖွဲ့လွတ်လပ်တဲ့အချက်အလက်စစ်ဆေးသူတွေနဲ့ပိုပြီးအနီးကပ်အလုပ်လုပ်ဖို့ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတခွင်လုံးကအာဏာပိုင်တွေဟာဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေကို တားဆီးဖို့ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင်ဒီကောလဟာလသတင်းမှားတွေအကြောင်းလူတွေကိုသတိပေးရင်းအဲ့ဒီသတင်းဖြန့်သူတချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြတယ်။ နေရာအနည်းငယ်မှာဆိုရင်အင်တာနက်လိုင်းကိုယာယီပိတ်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂါနေ့မှာတရားလွှတ်တော်ချုပ်ကလူစုလူဝေးနဲ့ဆူပူအကြမ်းဖက်မှုအပေါ်တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ကိုင်တွယ်တဲ့”သံလက်တခု”ကိုအသုံးပြုဖို့ အစိုးရကိုတိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

ရဲတပ်ဖွဲ့ဟာ ရပ်(ခ) မာနီနဲ့သူမရဲ့မိသားစုအပေါ်တိုက်ခိုက်မှုအတွက်လူပေါင်း၄၆ယောက်ကို ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့ပြီးနောက်ထပ်၇၄ယောက်ကိုလည်းလိုက်လံရှာဖွေနေပါတယ်။
အသက်၁၅နှစ်သားကစပြီးရပ်(ခ) မာနီရဲ့ အိမ်မှာနေခဲ့တဲ့အသက် ၅၂ နှစ်ရွယ်ဗင်ကာတီဆန်ဟာအခုအထိသူတို့ဘာကြောင့်အတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ကြရတာလဲဆိုတာနားမလည်သေးပါဘူး။ “သူတို့ကကျွန်တော်တို့ကိုသတ်ချင်ကြတာပါ”လို့သူကဆိုတယ်။
ရပ်(ခ)မာနီရဲ့သားမက်ဖြစ်သူဂါဂျင်ဒရန်ဟာအဲဒီတိုက်ခိုက်ခံရမှုမှာ ဆိုးဆိုးရွားရွားဒစ်ရာရခဲ့ပါတယ်။ သူဟာရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ ကိုမာနဲ့ မေ့မျောနေရတာ အခုထိဆေးရုံမှာပဲရှိနေသေးပါတယ်။
သိပ်မကြာသေးခင်က လူစုလူဝေးနဲ့တိုက်ခိုက်မှုဟာ သောကြာနေ့မှာဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဆော့(ဖ)ဝဲ အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်ဟာ စာသင်ကျောင်းတကျောင်းရဲ့အပြင်ဖက်က ကလေးတွေကို ချောကလက်တွေဝေပေးပြီးနောက်မှာအသတ်ခံလိုက်ရပြီး သူ့အဖော်သုံးယောက်ကတော့ဒဏ်ရာရခဲ့ကြပါတယ်။
ဗင်ဒူဂိုဝဲ(လ) သည်မွန်ဘိုင်းမြို့မှနည်းပညာသတင်းထောက်တဦးဖြစ်ပြီးဆူဟာဆီးနီးရား(ဂျ) ဂ နယူးဒေလီက သတင်းထောက်တဦးဖြစ်ကာ ပရီယာဒါရှီနီ ရာဗီချန်ဒရန်မှာအိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပူဒူချယ်ရီမြို့မှ အလွတ်တမ်းဓါတ်ပုံသမားတဦးဖြစ်ပါသည်။

%d bloggers like this: